Goed Stoken: schoner dan ooit

De gemeten fijnstofuitstoot daalde met 33%

Volgens de Emissieregistratie nam de fijnstofuitstoot (PM 2,5) van haarden en kachels tussen 1990 en 2019 af van 2,1 naar 1,4 Kton. Dat is een daling van 33%. Het RIVM verwacht tot 2030 nog een afname van 25 tot 33%.

Strengere Europese Ecodesign-normen, het verdwijnen van open haarden en moderne kachels van na 2000 zijn de reden voor deze daling. De Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche (NHK) kiest voor vakopleidingen met DE-erkenning, stooktrainingen voor consumenten en verplicht regelmatig onderhoud.

TAUW schat het aandeel van houtstook onder 15%

In officiële berekeningen was het aandeel van houtgestookte haarden en kachels in de Nederlandse fijnstofuitstoot in 2022 25%. Een eerste studie van adviesbureau TAUW zegt dat dit aandeel flink is overschat. Het onderzoek van Huig Bergsma is van 29 augustus 2025 en werd gedaan in opdracht van de NHK.

• Houtdichtheid: de gekozen waarde voor loofhout is volgens TAUW ruim 10% te hoog.
• Stookdagen: ook warme dagen in het voor- en najaar tellen mee. Na correctie is de overschatting rond 17%.
• Stookuren: het model rekent met aardgasverbruik als basis. Volgens Bergsma (2024) stookt 80% minder dan 5 uur per dag en 41% minder dan 3 uur. De overschatting komt uit op zo'n 35%.
• Aantal kachels: gegevens uit vragenlijsten en inspecties zonder overlap zijn opgeteld, in plaats van voorzichtig geschat.

Door al deze keuzes is de uitkomst volgens het onderzoek ruim 50% te hoog. Het echte aandeel zou dus niet 25%, maar minder dan 15% zijn.

Kachel, plaatsing, hout en stoken horen bij elkaar

Beterstoken.nl beschrijft vuur als een bron van warmte, gezelligheid en samenzijn. Goed stoken draait daarbij om vier zaken: een geschikte kachel, een deskundige installatie, schoon en droog hout en de juiste manier van stoken.

Onderzoek van Hamstra uit 2025 onder 238 consumenten laat zien dat 88% stookt met hout dat minder dan 18% vocht bevat. Dat vochtgehalte is nodig voor een schone, zuinige verbranding. Ook een Ecodesign-kachel, de Zwitserse stookmethode en regelmatig onderhoud door een vakman met DE-erkenning helpen daarbij.

Van boven aansteken zorgt voor minder dikke rook

Bij de Zwitserse methode begint het vuur boven in de stapel. Het brandt daarna als een kaars omlaag. De rookgassen gaan door de hete vlammen en verbranden voor het grootste deel mee, waardoor niet de dikke rook ontstaat die bij aansteken van onderaf te zien is.

1. Leg twee of drie droge blokken onderin. Houd ruimte tussen het hout en stook alleen blokken met een vochtgehalte lager dan 20%. U kunt dit meten met een houtvochtmeter.
2. Leg het aanmaakhout kruislings bovenop. Leg één of twee aanmaakblokjes tussen de bovenste houtjes.
3. Open de luchttoevoer helemaal. Steek daarna de aanmaakblokjes aan.
4. Doe de deur dicht. Staat in de handleiding dat de deur op een kier moet, laat hem dan kort iets open. Geef het vuur tijd om rustig op temperatuur te komen.
5. Zet de lucht na 10 tot 15 minuten lager. Sluit de primaire toevoer en regel met de secundaire lucht. Gele, levendige vlammen en bijna onzichtbare schoorsteenrook betekenen dat de verbranding goed is.

Wacht met bijvullen tot er gloeiende kooltjes liggen

Leg één of twee blokken op de gloed wanneer de vlammen bijna weg zijn. Open de luchttoevoer helemaal totdat het nieuwe hout goed brandt en zet die daarna lager. Smoor het vuur nooit door de lucht bijna af te sluiten. Slechte verbranding zorgt voor roet op het glas, teer in het rookkanaal en extra fijnstof.

Nat, behandeld en afvalhout horen niet in de kachel

• Stook geen nat of onvoldoende gedroogd hout. Vers hout heeft afhankelijk van de soort zo'n anderhalf tot twee jaar nodig om overdekt te drogen.
• Stook geen geverfd, gelijmd of geïmpregneerd hout. Ook spaanplaat, multiplex en sloophout kunnen schadelijke stoffen afgeven.
• Laat papier, karton, plastic en ander afval buiten de kachel. Een aanmaakblokje werkt ook beter dan papier bij het aansteken.

Bij oranje of rood advies kunt u beter wachten

Bij mist of windstil weer blijft rook rond huizen hangen. Kijk daarom eerst op de Stookwijzer. Bij een oranje of rood advies kunt u beter niet stoken. Steeds meer gemeenten hebben dit advies via het omgevingsplan verplicht gesteld.

Jaarlijks vegen en regelmatig laten nakijken

Laat het rookkanaal minstens een keer per jaar vegen. Verzekeraars stellen dit meestal als eis. Laat ook de kachel van tijd tot tijd nakijken, liefst door een vakman met DE-erkenning, en let zelf regelmatig op het ruitje en de afdichting van de deur.